کتاب قاعده‌های‌ فقهی – سمت

کتاب قاعده‌های‌ فقهی به کوشش قدرت الله مشایخی انتشارات سمت

“قواعد فقهی” یک حوزه مهم در علم اصول فقه است و به اصول و قواعد کلی اشاره دارد که در نظام حقوق اسلامی و فقه اسلامی برای استنباط حکم شرعی و تفسیر قوانین اسلامی به کار می‌روند. این قواعد، به عنوان الگوهایی برای تدوین حکم‌های فقهی و درک بهتر احکام شرعی، در مواقعی که حکم مستقیم در موضوعی مشخص نیست، به کار می‌روند.

برخی از مهمترین قواعد فقهی عبارتند از:

1. قاعدة العدم لا یزال بالعدم: اگر یک حالت یا شرط در یک حکم فقهی اصلی وجود نداشته باشد، حکم نیز باطل است.

2. قاعدة الیقین لا یزال بالشک: اگر یقین داشته باشیم، حکم را بر اساس یقین اعلام کنیم؛ اما اگر شک وارد شود، حکم بر اساس یقین باطل می‌شود.

3. قاعدة الاستصحاب: در صورت عدم دسترسی به حکم شرعی، می‌توان از حکم مشابهی استفاده کرد.

4. قاعدة الاعمال على ما یستفاد من اللغة: در تفسیر کلمات و جملات، باید بر اساس مفهوم عام معانی واژگان عربی عمل کرد.

5. قاعدة الاعتماد على الظواهر: در تفسیر، باید به ظاهر و فهم عام و قاعدة عمل بر ظاهر پرداخت.

این قواعد و اصول توسط فقها به کمک تفسیر قرآن، سنت، و اصول فقهی به دست می‌آیند و در فرآیند اجتفاف حکم شرعی و اصول فقهی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

فهرست مطالب:

• قاعده اتلاف و تسبیب
• قاعده احترام
• قاعده احسان
• قاعده اقدام
• قاعده اقرار
• قاعده بیّنه بر مدعی و سوگند بر منکر
• قاعده تبعیت عقود از قصود
• قاعده تلف مبیع قبل از قبض
• قاعده جبّ
• قاعده رضاع
• قاعده سوق
• قاعده شرط فاسد
• قاعده صحّت قاعده ضمان
• قاعده طهارت
• قاعده عدم ضمان امین
• قاعده غرور
• قاعده فراش
• قاعده قرعه
• قاعده لاحرج
• قاعده لاضرر
• قاعده لزوم
• قاعده المؤمنون عند شروطهم
• قاعده میسور
• قاعده ید
  منابع